uit je burn-out
Theoretische basis
Op deze pagina vind je een toelichting op het vitaliteitspiramidemodel van psycholoog Albert Sonnevelt — en ontdek je hoe dit model als rode draad door de kaartenset verweven is. Ook vind je verder op deze pagina de complete literatuurlijst die is geraadpleegd dan wel als inspiratie heeft gediend voor het samenstellen van deze set.
Vitaliteitspiramide
De vitaliteitspiramide is een model van psycholoog Albert Sonnevelt, ontwikkeld op basis van zijn onderzoek naar factoren die bijdragen aan duurzame vitaliteit. Het model wordt door o.a. ingezet in burn-out coachingstrajecten.
De piramide bestaat uit 6 lagen, waarbij de onderste laag de meest fundamentele is. Tijdens een periode van overspanning of burn-out is het niet haalbaar om aan alle lagen tegelijk te werken. Herstel begint daarom met rust (regelmatige herstelmomenten). Pas wanneer er weer wat meer energie beschikbaar komt, is er ruimte om stap voor stap aandacht te geven aan beweging, voeding en vervolgens ook aan de mentale en sociale lagen — zoals positief denken, ondersteunende relaties en zingeving.
Het zwaartepunt van elk deel van de kaartenset sluit aan bij deze natuurlijke opbouw van herstel. Om de set zo compleet mogelijk te maken, is de piramide aangevuld met andere relevante onderwerpen bij een overspannenheid of burn-out, zoals educatie, persoonlijke groei, praktische zaken en contact met je gevoel. Elke kaart in de set is terug te voeren op de lagen van de piramide of een van de aanvullende onderwerpen.
Literatuurlijst
Boeken
Crabbe, T. (2017). Nooit meer te druk: een opgeruimd hoofd in een overvolle wereld (16de ed.). Luitingh Sijthoff.
Covey, S. R. (2013). The 7 habits of highly effective people (25th anniversary ed.). Simon & Schuster.
Csikszentmihalyi, M. (2020). Flow: psychologie van de optimale ervaring. Ten Have.
Hari, J. (2023). Stolen focus: why you can’t pay attention. Bloomsbury Publishing.
Hamming, C. & Vandenabeele, R. (2024). De burn-out reset: herstel je ontregelde stresssysteem. Lucht.
Frank, B. (2023). Over de kop: wat er in je hoofd en lichaam gebeurt bij een burnout en hoe je er weer van afkomt. Das Mag.
Fransen, T. (2024). In onze tijd: leven in het calamiteitperk (5de ed.). Alfabet.
Kuijsten, S & Hamming, C. (2018). Gek op Stress: maar niet altijd (4de ed.). DrukWerk.
Lannoey, M. (2022). Burn-on: de functionerende burn-out (1ste ed.). AnkhHermes.
Linehan, M. M. (2016). De DGT-vaardigheden: handleiding voor de vaardigheidstraining dialectische gedragstherapie (6de ed.). Pearson Assessment And Information.
Maté, G (2020). Wanneer je lichaam nee zegt: verborgen stress en de gevolgen voor je gezondheid (11de ed.). AnkHermes.
McGonigat, K. (2015). The upside of stress: why stess is good for you, and how to get good at it. Avery.
Ofman, Daniel. (2006). Bezieling en kwaliteit in organisaties (jubileum editie). Servire.
Rogier, A. (2017). Handboek coachen bij stress en burn-out: begeleiden naar mentale vitaliteit. Boom.
Servan-Schreiber, D. (2003). Uw brein als medicijn: zelf stress, angst en depressie overwinnen (18de ed.). Kosmos.
Sonnevelt, A (2013). Kiezen vanuit je hart: het hart als kompas voor je levenskoers. EduCure.
Sonnevelt, A. (2016). De levenscode: over het geheim van vitaal oud worden (5de ed.). EduCure.
Schaufeli, W & Verolme, J. (2022). De burn-out bubbel: het échte verhaal. Bohn Stafleu van Loghum.
Van Houdenhove, B. (2005). In wankel evenwicht (1ste ed.). Lannoo.
Young, J. E., Klosko, J.S., & Weishaar, M.E. (2006). Schema therapy: A practitioner’s guide. Guilford Publications.
Artikelen
Aarts, F. (2024, 27 mei). Zo moe: luisteren naar je lichaam of jezelf een schop geven? Psychologie Magazine.
https://www.psychologie.nl/artikel/zo-moe/
Ahmed, A. E., Ucbasaran, B., Cacciott, G. & Williams, T. A.. (2022, 3 februari). Integrating Psychological Resilience, Stress, and Coping in Entrepreneurship: A Critical Review and Research Agenda. Sage Journals.
Anupama, M.S. (z.d.). Understanding the relationship between fear of failure, procrastination and self-esteem among competitive exam aspirants. Loyola College of Social Sciences.
Buhle, Jason T., Silvers, Jennifer A., Wager, Tor D., Lopez, Raquel, Onyemekwu, Chi-Chin, Kober, Hedy, Weber, Jochen, & Ochsner, Kevin N. (2014). Cognitive reappraisal of emotion: A meta-analysis of human neuroimaging studies. Cerebral Cortex.
Cascio, C. N., O’Donnell, M. B., Tinney, F. J., Lieberman, M. D., Taylor, S. E., Strecher, V. J., & Falk, E. B. (2015, 5 november). Self-affirmation activates brain systems associated with self-related processing and reward and is reinforced by future orientation. Social Cognitive and Affective Neuroscience.
https://academic.oup.com/scan/article/11/4/621/2375054​​
Dros, L. (2023, 12 november). Hoop beneemt je het zicht op de wereld. Trouw.
https://www.trouw.nl/religie-filosofie/deze-filosoof-pleit-voor-een-hoopvrij-leven-hoop-kan-verblinden-beneemt-je-het-zicht-op-de-wereld~b66648ce/
Dros, L. (2022, 2 augustus). Japans bosbaden: twee kilometer mindful wandelen in twee uur. Trouw.
Feeney, B. C. & Collins, N. L. (2015, 1 februari). Thriving through relationships: A close-relationship approach to thriving. Current Opinion in Psychology.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4356946/
Feteris, I. (2024, 7 november) Hoe voorkom je een burn-out: interview met Albert Sonnevelt. Isabelle Feteris.
https://www.isabellefeteris.com/post/hoe-voorkom-je-een-burn-out-interview-met-albert-sonnevelt
Field, T. (2010, 4 december). Touch for socioemotional and physical well-being: A review. Developmental Review. https://doi.org/10.1016/j.dr.2011.01.001
Groot Roessink, E. (04 okt. 2022, 4 okt). Niksen zonder schuldgevoel? Zo doe je dat. Gezond Nu.
Lane, J. D., Adcock, R. A., Williams, R. B., & Kuhn, C. M. (1990, mei/juni). Caffeine effects on cardiovascular and neuroendocrine responses to acute psychosocial stress and their relationship to level of habitual caffeine consumption. Psychosomatic Medicine. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2195579/
Mantantzis, K., Schlaghecken, F., Sünram-Lea, S., Maylor, E. (2020, 1 april). Sugar rush or sugar crash? A meta-analysis of acute carbohydrate ingestion and mood. Appetite.
Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity.
https://self-compassion.org/wp-content/uploads/publications/SCtheoryarticle.pdf
Negatief denken, piekeren in bed en slaapproblemen. (2005, 28 februari). Slaap oefentherapie Vleuten.
https://slaapoefentherapie-vleuten.nl/negatief-denken-piekeren-in-bed-en-slaapproblemen/
Oden, E. (2024, 22 mei). Zo geef je je leven betekenis. Psychologie Magazine.
https://www.psychologiemagazine.nl/artikel/zo-geef-je-je-leven-betekenis/
Opdeijn, L. (2021, 10 juni). Moet je echt 2 liter water per dag drinken? 'nul bewijs'. Parool.
https://www.parool.nl/ps/moet-je-echt-2-liter-water-per-dag-drinken-nul-bewijs~bc16c62d/
Pek, A. (2023, 27 juli). Wat yoga doet in je brein. Psychologie Magazine.
https://www.psychologiemagazine.nl/artikel/wat-yoga-doet-in-je-brein/
Regan, A., Margolis, S.; Ozer, D., Schwitzgebel, E., Lyubomirsky, S. (2022, 7 oktober). What is unique about kindness? Exploring the proximal experience of prosocial acts relative to other positive behaviors. Affect Sci. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10104999/
Smith, T. W., 1, Jordan, K.D. (2014, 18 augustus). Interpersonal motives and social-evaluative threat: Effects of acceptance and status stressors on cardiovascular reactivity and salivary cortisol respons. Psychophysiology.
Strobach, T. (2024, 31 augustus). Cognitive control and meta-control in dual-task coordination. Psychonomic Bulletin & Review. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38087064/
Tedeschi, R. G. & Calhoun, L. G. (2004, januari). Posttraumatic growth: Conceptual foundations and empirical evidence. Psychological Inquiry.
Te Velde, A. (z.d.). Burn-out is helaas hip. Burn-out Specialist.
https://burn-out-specialist.nl/blog-burnout/burn-out-is-helaas-hip
Thoma, M. V., La Marca, R., Brönnimann, R., Finkel, L., Ehlert, U., & Nater, U. M. (2013, 5 augustus). The effect of music on the human stress response. PLoS ONE.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23940541/
Tyra, A. T., Fergus, T. A., & Ginty, A. T. (2025, 31 juli). Emotion suppression and acute physiological responses to stress in healthy populations: A quantitative review of experimental and correlational investigations. Health Psychology Review.
Upadhyay, J., Nandish, N., Shetty, S., Saoji, A., Singh Yadav, S. (2023, 25 juli). Effects of Nadishodhana and Bhramari Pranayama on heart rate variability, auditory reaction time, and blood pressure: A randomized clinical trial in hypertensive patients. Ayurveda Integr Med.
Urlings, B. (2020, 15 juni). Podcast Slippertje 10: Bewandel de weg naar ultiem geluk met Albert Sonnevelt. Ondernemen op slippers.
https://ondernemenopslippers.nl/albert-sonnevelt/
Van Lier, H. (2023, 20 november). Hormonen zijn de dirigenten van ons lichaam, ga niet zelf dokteren
als ze uit balans zijn. Volkskrant.
https://www.volkskrant.nl/beter-leven/hormonen-zijn-de-dirigenten-van-ons-lichaam-ga-niet-zelf-dokteren-als-ze-uit-balans-zijn~b2c3ef06/
Van Sprundel, M. (2023, 4 november). Na een lange uitputtingsslag zit er altijd nog een eindsprint in. Trouw.
Williams, F. (2020, 15 april). Zo reageert je brein op natuur. National Geographic.
https://www.nationalgeographic.nl/wetenschap/2020/04/zo-reageert-je-brein-op-natuur
Wood, A. M., Froh, J. J., & Geraghty, A. W. A. (2010, 17 maart). Gratitude and well-being: A review and theoretical integration. Personality & Social Psychology Review. Greater Good
https://greatergood.berkeley.edu/pdfs/GratitudePDFs/2Wood-GratitudeWell-BeingReview.pdf