uit je burn-out
Burn-out klachten: welke signalen kun je herkennen?
Burn-out klachten kunnen zich op allerlei manieren uiten. Misschien ben je voortdurend moe, kun je steeds minder prikkels verdragen of merk je dat concentreren en onthouden ineens veel meer moeite kost. Ook lichamelijke klachten, slecht slapen, piekeren of een opgejaagd gevoel kunnen tot de klachten behoren.
Eén klacht zegt meestal niet zoveel. Het is daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar welke klachten je ervaart, maar ook naar hoe lang ze aanhouden, hoe ze zich ontwikkelen en hoeveel invloed ze hebben op je dagelijks leven.
Burn-outklachten ontstaan meestal niet plotseling. Vaak zijn er al langere tijd signalen van overbelasting voordat je daadwerkelijk vastloopt of uitvalt.
Wat zijn veelvoorkomende burn-out klachten?
Geen twee mensen ervaren een burn-out precies hetzelfde. De één merkt vooral hoe uitgeput het lichaam voelt, terwijl een ander in eerste instantie vastloopt doordat denken, concentreren of omgaan met prikkels steeds moeilijker wordt.
Klachten die bij een burn-out kunnen voorkomen zijn bijvoorbeeld:
Lichamelijk
-
aanhoudende of sterke vermoeidheid
-
slaapproblemen
-
hoofdpijn
-
gespannen of pijnlijke spieren
-
hartkloppingen of een gejaagd gevoel
-
maag- en darmklachten
-
duizeligheid
Mentaal
-
moeite met concentreren
-
vergeetachtigheid
-
moeite om informatie te verwerken
-
piekeren
-
moeilijk beslissingen kunnen nemen
-
het gevoel dat je hoofd voortdurend 'vol' zit
Emotioneel
-
sneller geïrriteerd zijn
-
emotioneel reageren of sneller huilen
-
je somber of machteloos voelen
-
weinig kunnen hebben
-
minder plezier of interesse ervaren
In je gedrag
-
je steeds meer terugtrekken
-
afspraken of activiteiten vermijden omdat ze te veel worden
-
moeite hebben om tot dingen te komen
-
toch blijven doorgaan terwijl je merkt dat het eigenlijk niet meer gaat
Niet iedereen heeft al deze klachten en dezelfde klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Aan de hand van een lijst met symptomen kun je daarom niet zomaar vaststellen of je een burn-out hebt. Heb je aanhoudende klachten of maak je je zorgen over wat je ervaart, bespreek dit dan met je huisarts.
De eerste tekenen van een burn-out
De eerste signalen van overbelasting kunnen nog vrij onschuldig lijken. Je hebt bijvoorbeeld meer tijd nodig om na een werkdag bij te komen. Je slaapt minder goed. Je lontje wordt korter. Een drukke omgeving kost ineens opvallend veel energie. Of je merkt dat je in het weekend nauwelijks meer herstelt van de week ervoor.
Vaak lukt het in deze fase nog wel om door te gaan. Misschien door harder je best te doen, dingen buiten je werk te laten vallen of rustmomenten steeds verder op te schuiven. Daardoor kan het lijken alsof het nog gaat, terwijl je steeds meer moet inleveren om dat vol te houden.
Juist daarom is het zinvol om niet alleen naar afzonderlijke klachten te kijken, maar ook naar hoe je functioneren in de loop van de tijd verandert. Heb je steeds meer tijd nodig om te herstellen? Kun je minder hebben dan voorheen? Moet je steeds meer laten om werk of andere verplichtingen vol te houden? En blijven klachten aanwezig, ook wanneer je probeert rust te nemen?
Als je op meerdere van deze punten merkt dat je minder aankunt dan voorheen, kan dat erop wijzen dat je al langere tijd overbelast bent.
Lichamelijke klachten bij een burn-out
Langdurige stress kan zich ook duidelijk lichamelijk uiten. Vermoeidheid ligt voor de hand, maar daarnaast kun je bijvoorbeeld last krijgen van hoofdpijn, gespannen spieren, hartkloppingen, duizeligheid of maag- en darmklachten.
Ook overprikkeling kan sterk op de voorgrond staan. Geluid, fel licht, een gesprek met meerdere mensen of een bezoek aan een drukke supermarkt kan ineens veel meer van je vragen dan voorheen.
Lichamelijke klachten verdienen altijd serieuze aandacht. Ga er niet automatisch vanuit dat een klacht door stress of een burn-out wordt veroorzaakt. Zeker bij nieuwe, ernstige of aanhoudende lichamelijke klachten is het belangrijk om met je huisarts te bespreken wat er speelt.
Concentratieproblemen en overprikkeling
Een veelvoorkomende ervaring bij langdurige overbelasting is dat dingen die normaal vanzelf gingen ineens opvallend veel moeite kosten.
Een boek lezen zonder na een paar bladzijden kwijt te zijn wat er stond. Een gesprek volgen. Een e-mail schrijven. Boodschappen doen terwijl er muziek speelt en mensen om je heen praten. Of verschillende dingen op één dag plannen zonder daarna volledig leeg te zijn.
Dat kan verwarrend of frustrerend zijn, juist omdat je weet dat je deze dingen normaal wél kunt.
Concentratieproblemen kunnen er bovendien voor zorgen dat informatie over burn-out juist op het moment dat je die nodig hebt moeilijker binnenkomt.
Paniek, angst en een burn-out
Angstgevoelens of paniekaanvallen kunnen voorkomen in een periode van ernstige stress of burn-out. Een paniekaanval kan gepaard gaan met bijvoorbeeld hartkloppingen, benauwdheid, trillen, duizeligheid en het gevoel de controle te verliezen.
Tegelijkertijd kunnen zulke klachten ook andere oorzaken hebben. Schrijf een eerste paniekaanval, hevige hartkloppingen of andere plotselinge lichamelijke klachten daarom niet zelf toe aan een burn-out. Bespreek ze met je huisarts.
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Merk je dat klachten aanhouden, erger worden of steeds meer invloed hebben op je werk en dagelijks leven, neem dan contact op met je huisarts. Die kan samen met jou kijken naar je klachten, mogelijke andere oorzaken en welke ondersteuning passend is.
Dat is belangrijk omdat klachten als vermoeidheid, hartkloppingen, concentratieproblemen en somberheid ook andere oorzaken kunnen hebben.
Van klachten herkennen naar herstel
Herkennen dat het niet goed gaat is iets anders dan weten wat je vervolgens moet doen.
Wanneer er sprake is van langdurige overbelasting, draait herstel niet alleen om de klachten afzonderlijk proberen weg te krijgen. Het gaat ook om het terugbrengen van de belasting, ruimte creëren voor herstel en later steeds beter begrijpen waardoor de balans tussen belasting en belastbaarheid is verstoord.
Welke stappen daarbij passend zijn, hangt af van waar je op dat moment staat.
Houvast wanneer je hoofd al vol genoeg zit
Als je klachten ervaart, kan de hoeveelheid informatie over burn-out behoorlijk overweldigend zijn. Je vindt adviezen over slapen, bewegen, stress, grenzen, voeding, ontspanning, werk, ademhaling en nog veel meer. Maar wat is op dit moment eigenlijk relevant?
KaartvoorKaart – uit je burn-out brengt informatie over overspannenheid en burn-out terug tot 60 informatieve kaarten. De set is opgebouwd in drie delen die aansluiten bij de onderwerpen die gedurende het herstel belangrijk kunnen worden.
Je hoeft daardoor niet in één keer een boek door te werken of zelf uit alle beschikbare informatie te bepalen waar je moet beginnen. De kaarten bieden richting en houvast in kleine, overzichtelijke stukken en kunnen zelfstandig of als aanvulling op professionele begeleiding worden gebruikt.
“De kaarten zijn heel duidelijk en ze bevatten echt de kern van de informatie die mensen die in een burn-out zitten goed kunnen gebruiken. Het design ziet er gelikt uit en straalt rust uit.”
J
Joff B.
Producttester
Aanbevolen door o.a. huisartsen, praktijkondersteuners huisartsenzorg-GGZ en bedrijfsartsen
Aan de praktijk getoetst dankzij experts met
50+ jaar gecombineerde ervaring in herstelzorg
Ontwikkeld in samenwerking met
ervaringsdeskundigen en testers